Kompozyty w samochodach nagrodzone przez SPE: skrzynia z PA6, frunk z GMT i pultruzja

Duża wypraska skrzyni ładunkowej z tworzywa wzmacnianego włóknem szklanym obok wtryskarki w zakładzie motoryzacyjnym

Kompozyty w samochodach zdobyły połowę nagród kategorii w 55. edycji konkursu SPE Automotive Innovation Awards. Nagrodę główną otrzymała wtryskiwana skrzynia ładunkowa z poliamidu PA6 z 50% włókna szklanego do pikapa Toyota Tacoma, a wyróżnienia trafiły też do frunka z GMT, wzmocnienia tunelu z pultrudowanym wkładem i wspornika konsoli z 60% recyklatu. Zgłoszone dane pokazują, gdzie termoplasty wzmacniane włóknem szklanym wypierają stal i SMC.

Kompozyty w samochodach w konkursie SPE: cztery z ośmiu kategorii

Konkurs organizuje Automotive Division stowarzyszenia Society of Plastics Engineers (SPE) z siedzibą w Troy w stanie Michigan. Zwycięzców ogłoszono 4 listopada 2026 r. podczas gali w Livonii (Michigan). Nagrody przyznaje się w ośmiu kategoriach części, a spośród ich zwycięzców jury wybiera laureata nagrody głównej (Grand Award). Według komunikatu SPE z listą zwycięzców rozwiązania z tworzyw wzmacnianych włóknem szklanym wygrały w kategoriach: nadwozie zewnętrzne, wnętrze, podwozie i osprzęt oraz systemy pojazdów elektrycznych i autonomicznych. Na kompozytowy charakter tegorocznych laureatów zwrócił uwagę CompositesWorld w podsumowaniu konkursu.

Skrzynia ładunkowa Toyoty Tacoma: wtrysk zamiast SMC

Zwycięzca nagrody głównej to jednoczęściowa skrzynia ładunkowa do modelu Toyota Tacoma 2026. Wytwarzają ją firmy Vuteq i Cascade Engineering z poliamidu Ultramid B3ZG10 firmy BASF – PA6 modyfikowanego udarowo, z 50% włókna szklanego. Formę wykonała firma Haidlmair. Według CompositesWorld to pierwsza wtryskiwana skrzynia kompozytowa zaprojektowana jako konkurencja dla skrzyń stalowych i z tworzyw termoutwardzalnych.

  • masa wtrysku ok. 30 kg, forma o masie 125 t z 36 punktami wtrysku, prasa o sile zamykania 12 000 t;
  • wobec skrzyni z SMC: 0,6 kg mniej i ok. 7% niższy koszt części, mimo wyższego kosztu oprzyrządowania;
  • poprzeczki kompozytowe i stalowe tuleje dystansowe są obtryskiwane w tym samym cyklu;
  • ziarnistość 105 µm uzyskana w formie eliminuje lakierowanie powierzchni klasy A, a stabilność UV deklarowana jest na 8 lat;
  • materiał zawiera składnik z recyklingu chemicznego.

Frunk GMC Hummer EV: dwa gatunki GMT w jednym prasowaniu

W kategorii systemów pojazdów elektrycznych i autonomicznych wygrał przedni bagażnik (frunk) do modelu GMC Hummer EV 2027. Dostawcą, przetwórcą i producentem materiału jest Hanwha Advanced Materials, a formy wykonały Dong-A ENG i Kyungwon ENG. Element łączy dwa gatunki termoplastu wzmacnianego matą szklaną (GMT): Profuse30 GMT z 30% szkła oraz UD45 GMT z 45% jednokierunkowego włókna szklanego, układany robotem jako lokalne wzmocnienie. Oba materiały są współformowane w jednym cyklu prasowania.

Według zgłoszenia masa spadła o 34,2%, a koszt o 33,75%. Gęstość materiału zmniejszono z 1,8 g/cm³ (SMC) do 1,2 g/cm³ (GMT). Frunk przenosi obciążenie kolanem 75 kg przy ugięciu nie większym niż 10 mm, a pełną akceptację PPAP uzyskano w ciągu miesiąca.

Wzmocnienie tunelu Jeepa: pultruzja z nadtryskiem

Nagrodę w kategorii podwozie i osprzęt otrzymało kompozytowe wzmocnienie tunelu do Jeepa Grand Cherokee, opracowane przez L&L Products i BASF dla Stellantisa. Element, jak wyjaśnia komunikat BASF z 5 listopada 2026 r., przenosi obciążenia zderzeniowe między strukturą pojazdu a poprzeczką skrzyni biegów. Łączy pultrudowany wkład z 80% ciągłego włókna szklanego z nadtryskiem z PA6 Ultramid B3Z HP zawierającego 60% recyklatu poprodukcyjnego (PIR). Rozwiązanie bazuje na technologii Continuous Composite System (CCS) firmy L&L, a projekt optymalizowano w oprogramowaniu Ultrasim.

Źródła różnią się w liczbach. Według SPE pierwsza wersja wzmocnienia była o 40% lżejsza od tłoczonej stali, a nowa generacja przenosi ponad 100 kN, ma o 20% wyższą wytrzymałość i o ponad 10% mniejszą masę; PA6 z recyklatem ma zmniejszać ślad węglowy materiału o 80% i poprawiać udarność o 89%. BASF podaje wobec poprzedniej wersji kompozytowej 13% mniejszą masę (w nagłówku komunikatu: 20%), 40% niższy ślad węglowy produktu i 20% wyższe obciążenie szczytowe. Rozbieżny jest też rok modelowy: SPE wskazuje 2026, BASF – 2027.

Wspornik konsoli z 60% recyklatu zamiast spawanej stali

W kategorii wnętrza wygrał strukturalny wspornik konsoli do Chevroleta Bolt EV 2027, łączący przednią i tylną część dwuczęściowej konsoli podłogowej. Wtryskiwany przez US Farathane element z PP z 25% włókna szklanego, 15% napełniacza mineralnego i 60% recyklatu (materiał Washington Penn) zastąpił trzyczęściowy, spawany zespół stalowy.

Parametr Stal (3 części) PP GF25 (1 część)
Masa 520,5 g 282,0 g (−45,8%)
Częstotliwość drgań własnych konsoli 26,5 Hz 27,37 Hz
Czas wykonania oprzyrządowania 36 tygodni 12 tygodni

Koszt jednostkowy części spadł o 83%, a wspornik spełnia wymaganie obciążenia nadużyciowego 900 N.

Co to oznacza dla branży w Polsce?

Tegoroczne nagrody pokazują trzy kierunki, w których rozwijają się kompozyty w samochodach – ważne dla dostawców motoryzacyjnych, także w Polsce:

  • Termoplasty wchodzą w obszar SMC i stali. Wtrysk i prasowanie GMT konkurują już z SMC w dużych elementach nadwozia i bagażników, a argumentem jest nie tylko masa, ale też koszt części i eliminacja lakierowania.
  • Procesy hybrydowe. Pultruzja z nadtryskiem i współformowanie różnych gatunków GMT pozwalają umieścić ciągłe włókno tylko tam, gdzie przenosi obciążenia. Dla zakładów, które mają wtryskarki lub prasy, to sposób na wejście w części strukturalne bez budowy linii prepregowej.
  • Recyklat w częściach nośnych. Udział 60% recyklatu w elementach strukturalnych staje się argumentem w rozmowach z producentami samochodów, ale – jak pokazują rozbieżności w danych – deklaracje dotyczące śladu węglowego warto weryfikować w dokumentacji dostawcy materiału.

Liczby pochodzą ze zgłoszeń konkursowych i komunikatów firm, nie z niezależnych badań. O szerszym tle stosowania kompozytów w pojazdach pisaliśmy w artykule „Kompozyty w motoryzacji: lekkie auta, wielka rewolucja”, a o termoplastach w lotnictwie – w tekście o przejęciu Tri-Mack przez Trelleborg.

Najważniejsze informacje w skrócie

  • Nagrodę główną SPE 2026 zdobyła wtryskiwana skrzynia ładunkowa z PA6 z 50% włókna szklanego – 0,6 kg lżejsza i ok. 7% tańsza od wersji z SMC.
  • Frunk z dwóch gatunków GMT ma według zgłoszenia o 34,2% mniejszą masę i o 33,75% niższy koszt.
  • Wzmocnienie tunelu łączy pultrudowany wkład z 80% włókna szklanego z nadtryskiem z PA6 z recyklatu.
  • Wspornik konsoli z PP z 60% recyklatu zastąpił trzy części stalowe i jest o 45,8% lżejszy.

Źródła

Artykuł przygotowany przez redakcję Kompozyty.net z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji (AI) na podstawie źródeł wymienionych powyżej. Ilustracja poglądowa została wygenerowana przez AI.