Systemy antydronowe i obrona powietrzna bardzo krótkiego zasięgu stają się jednym z najważniejszych obszarów modernizacji sił zbrojnych. Małopolska ma w tym zakresie silne kompetencje, które łączą klasyczne systemy ogniowe, komponenty wykonawcze, elektronikę, analizę danych i technologie dual-use.
Najważniejszym punktem odniesienia są Zakłady Mechaniczne „Tarnów” S.A., producent systemu PILICA, opisywanego przez spółkę jako przeciwlotniczy system rakietowo-artyleryjski bardzo krótkiego, bliskiego zasięgu V-SHORAD. System jest przeznaczony m.in. do osłony stanowisk dowodzenia, baz lotniczych, baz logistycznych oraz zgrupowań wojsk przed atakami z powietrza.
Ważnym ogniwem zaplecza technologicznego jest również PONAR Wadowice S.A., którego rozwiązania znajdują zastosowanie m.in. w systemach artyleryjskich, obrony przeciwlotniczej, stacjach radiolokacyjnych i systemach sterowania elementami uzbrojenia. To pokazuje, że małopolski potencjał OPL nie ogranicza się do finalnego efektora, ale obejmuje także hydraulikę, układy sterowania i komponenty platform bojowych.
Nową warstwę ekosystemu tworzą technologie autonomiczne, bezzałogowe i deep-tech rozwijane wokół FORT Kraków, czyli polskiego ośrodka innowacji obronnych i dual-use tworzonego przez AGH oraz Krakowski Park Technologiczny. FORT łączy firmy technologiczne, naukę, Siły Zbrojne RP, przemysł obronny i administrację publiczną, stając się naturalnym miejscem rozwoju rozwiązań dla wykrywania, identyfikacji i neutralizacji nowych zagrożeń.
Uzupełnieniem tej mapy są firmy związane z dronami i komponentami dla platform bezzałogowych, takie jak EUMOTORS, specjalizująca się w silnikach BLDC i napędach do dronów, oraz HOMSA, wskazująca m.in. drony z włókna węglowego, Video Tracker AI i obudowy szczelne EMC. Małopolska może więc budować specjalizację nie tylko wokół klasycznej OPL, ale również wokół całego łańcucha: wykrywanie, analiza, napęd, sterowanie, ochrona baz, komponenty i integracja rozwiązań dual-use.
Kompozyty w systemach antydronowych i obronie powietrznej
Skuteczność współczesnych systemów antydronowych i obrony powietrznej bardzo krótkiego zasięgu zależy nie tylko od sensorów, efektorów i algorytmów sterowania. Ważną rolę odgrywają również materiały kompozytowe, które pozwalają ograniczać masę urządzeń, zwiększać mobilność zestawów oraz chronić elektronikę przed wpływem środowiska i uszkodzeniami mechanicznymi.
Kompozyty wzmacniane włóknami węglowymi mogą być wykorzystywane w ramach i obudowach bezzałogowych statków powietrznych, śmigłach, wysięgnikach, elementach głowic obserwacyjnych oraz lekkich konstrukcjach dronów przechwytujących. Wysoki stosunek sztywności i wytrzymałości do masy pozwala zwiększać udźwig platformy, poprawiać jej dynamikę i przeznaczać większą część dostępnej masy na sensory, systemy łączności lub źródła zasilania. NASA wskazuje, że materiały z włóknem węglowym znajdują zastosowanie między innymi w bezzałogowych pojazdach, gdzie ograniczenie masy musi być połączone z odpornością zmęczeniową i możliwością kształtowania złożonych elementów.
Inną grupą zastosowań są osłony anten, radarów i systemów optoelektronicznych. Radomy kompozytowe muszą jednocześnie zabezpieczać wrażliwe urządzenia przed deszczem, pyłem, obciążeniami mechanicznymi i zmianami temperatury oraz umożliwiać transmisję fal elektromagnetycznych z możliwie małymi stratami. Z tego względu wykorzystuje się między innymi kompozyty na bazie włókien szklanych, aramidowych lub kwarcowych oraz odpowiednio dobranych osnów polimerowych. Parametry dielektryczne materiału mają bezpośredni wpływ na tłumienie sygnału i pracę chronionej anteny.
Kompozyty mogą znaleźć zastosowanie również w mobilnych platformach systemów OPL, osłonach elektroniki, lekkich masztach i konstrukcjach wsporczych, kontenerach wyposażenia oraz panelach chroniących operatorów i kluczowe podzespoły. Układy hybrydowe łączące włókna aramidowe, szklane lub polietylenowe z ceramiką mogą być rozwijane jako lekkie osłony balistyczne. Z kolei kompozyty o właściwościach elektromagnetycznych mogą wspierać ekranowanie elektroniki albo kontrolowane pochłanianie promieniowania, zależnie od wymagań konkretnego systemu.
Istotnym kierunkiem rozwoju jest także integracja czujników bezpośrednio z konstrukcją kompozytową. Systemy monitorowania stanu technicznego mogą rejestrować obciążenia, drgania, uderzenia i rozwój uszkodzeń w elementach dronów, anten, masztów lub mobilnych stanowisk. Pozwala to wcześniej wykrywać degradację konstrukcji, planować serwis i ograniczać ryzyko awarii podczas pracy w wymagających warunkach operacyjnych.
Połączenie kompetencji Zakładów Mechanicznych „Tarnów”, zaplecza hydraulicznego i wykonawczego z Wadowic, krakowskich ośrodków deep-tech oraz producentów materiałów i komponentów kompozytowych mogłoby stworzyć regionalny łańcuch rozwoju rozwiązań C-UAS. Obejmowałby on wykrywanie i identyfikację zagrożeń, napędy i sterowanie, lekkie platformy przechwytujące, osłony radarów, mobilne konstrukcje nośne oraz testowanie demonstratorów w warunkach zbliżonych do operacyjnych.
Zobacz także na Kompozyty.net:
- Kompozyty i światłowody w nowej generacji dronów – o odporności dronów światłowodowych na zagłuszanie i roli lekkich struktur kompozytowych w systemach bezzałogowych.
- Polska w łańcuchu dostaw dla ukraińskiego rynku dronów – o miejscu polskich producentów kompozytów w rynku UAV, w tym dronów światłowodowych i elementów lekkich.
- Kompozyty w technologiach bezzałogowych – MSPO 2025 – o rosnącej roli kompozytów w systemach bezzałogowych, obronności i technologiach prezentowanych na MSPO.
- Innowacje na Polu Walki: HAASTA – Wielozadaniowy Dron – o dronie wielozadaniowym z potencjalnymi zastosowaniami w obserwacji, rozpoznaniu, transporcie i zwalczaniu innych dronów.