Małopolska coraz wyraźniej staje się jednym z ważnych regionalnych ekosystemów technologii obronnych i podwójnego zastosowania w Polsce. Jej potencjał nie jest jednowymiarowy. Region łączy przemysł zbrojeniowy, firmy komponentowe, informatykę, cyberbezpieczeństwo, łączność krytyczną, rozpoznanie satelitarne, kompozyty, materiały zaawansowane, hydraulikę, mobilność wojskową i zaplecze naukowo-badawcze.
Najbardziej rozpoznawalnym punktem małopolskiej mapy obronnej są Zakłady Mechaniczne „Tarnów” S.A., związane m.in. z systemem PILICA, czyli przeciwlotniczym systemem rakietowo-artyleryjskim bardzo krótkiego zasięgu V-SHORAD. To przykład kompetencji, która bezpośrednio wpisuje się w potrzeby ochrony obiektów, baz i zgrupowań wojsk przed zagrożeniami z powietrza.
Drugą silną specjalizacją regionu jest hydraulika, sterowanie i mobilność. PONAR Wadowice dostarcza rozwiązania stosowane m.in. w pojazdach opancerzonych, systemach artyleryjskich, obronie przeciwlotniczej i stacjach radiolokacyjnych. Uzupełniają go firmy takie jak Dragon Winch, HUSAR Winch i Zasław, które rozwijają rozwiązania dla transportu, logistyki, pojazdów użytkowych, wyciągarek i mobilności wojskowej.
Kraków jest z kolei centrum technologii cyfrowych i deep-tech. SATIM rozwija analizę radarowych zobrazowań satelitarnych SAR z wykorzystaniem AI, a jego współpraca z Rheinmetall przy programie satelitarnego rozpoznania potwierdza znaczenie tej kompetencji dla sektora obronnego. Comarch i AGH Cybersecurity Centre budują potencjał cyberbezpieczeństwa, natomiast DISKUS Polska / ProDevice odpowiada na potrzeby fizycznej ochrony i niszczenia nośników danych w środowiskach wymagających wysokiego poziomu bezpieczeństwa.
W obszarze łączności krytycznej kluczowe znaczenie ma Motorola Solutions Polska, oferująca rozwiązania dla wojska i obronności, obejmujące radiokomunikację, systemy TETRA, P25, DMR, łączność taktyczną, SDR i rozwiązania transmisji danych.
Kompozyty i materiały zaawansowane dla bezpieczeństwa i obronności
Osobnym filarem małopolskiego ekosystemu są kompozyty, lekkie struktury i materiały zaawansowane. Technologie te mają coraz większe znaczenie w sektorze obronnym, ponieważ umożliwiają ograniczenie masy pojazdów, bezzałogowców i wyposażenia przy jednoczesnym zachowaniu wysokiej sztywności, odporności mechanicznej oraz trwałości w wymagających warunkach eksploatacji.
Kompozyty wzmacniane włóknami węglowymi, szklanymi, aramidowymi lub polietylenowymi mogą być wykorzystywane w elementach UAV, osłonach balistycznych, radomach, obudowach elektroniki, panelach pojazdów specjalnych, mobilnych stanowiskach dowodzenia oraz konstrukcjach infrastruktury ochronnej. Układy hybrydowe łączące kompozyty z ceramiką i metalami pozwalają projektować lekkie systemy zabezpieczające żołnierzy, pojazdy oraz kluczowe podzespoły przed pociskami, odłamkami, uderzeniami i oddziaływaniem środowiska.
Materiały kompozytowe mogą pełnić także funkcje wykraczające poza przenoszenie obciążeń. Odpowiednio zaprojektowane struktury mogą ograniczać sygnaturę radarową, chronić elektronikę przed zakłóceniami elektromagnetycznymi, przepuszczać fale radiowe w osłonach antenowych lub integrować czujniki monitorujące przeciążenia, temperaturę i rozwój uszkodzeń. Szczególnie perspektywiczne są inteligentne kompozyty, cyfrowe bliźniaki konstrukcji oraz technologie szybkiej naprawy elementów eksploatowanych w warunkach polowych.
HOMSA, New Era Materials, Carbon Design, Grupa Azoty Compounding, Gevorkyan Force Defence Poland, Andropol, Łukasiewicz – Krakowski Instytut Technologiczny, Politechnika Krakowska oraz Polski Klaster Technologii Kompozytowych tworzą rozbudowany regionalny łańcuch kompetencji. Obejmuje on włókna, prepregi, tworzywa konstrukcyjne, tekstylia techniczne i metalurgię proszków, a następnie projektowanie, modelowanie, wytwarzanie, badania oraz integrację gotowych komponentów.
Połączenie tych kompetencji z małopolskim sektorem pojazdów wojskowych, systemów antydronowych, robotyki, rozpoznania satelitarnego i cyberbezpieczeństwa daje możliwość rozwijania kompletnych rozwiązań dual-use. Region może nie tylko dostarczać pojedyncze materiały, ale również budować i testować demonstratory lekkich pojazdów, bezzałogowców, osłon balistycznych, systemów antenowych oraz inteligentnych konstrukcji dla obronności.
Bardzo ważnym integratorem ekosystemu jest FORT Kraków, tworzony przez AGH i Krakowski Park Technologiczny. Jako polski ośrodek innowacji obronnych i dual-use, akcelerator NATO DIANA oraz partner EUDIS Business Accelerator, FORT łączy startupy, firmy technologiczne, naukę, Siły Zbrojne RP, przemysł i administrację.
Wniosek jest jasny: Małopolska nie jest wyłącznie regionem pojedynczych firm zbrojeniowych. To rozwijający się ekosystem, w którym klasyczny przemysł obronny spotyka się z AI, cyberbezpieczeństwem, satelitami, kompozytami, mobilnością, materiałami zaawansowanymi i infrastrukturą szkoleniową. Takie połączenie może stać się jednym z filarów regionalnej specjalizacji gospodarczej oraz ważnym wkładem Małopolski w bezpieczeństwo Polski i Europy.
Zobacz także na Kompozyty.net:
- Kategoria: Obronność – zbiorcza kategoria artykułów dotyczących obronności, zamówień, dronów, łańcuchów dostaw i technologii kompozytowych.
- NATO DIANA w Krakowie: szansa dla technologii dual-use i branży kompozytowej – najbardziej aktualny link kontekstowy do Małopolski, FORT Kraków, NATO DIANA i technologii dual-use.
- Kompozyty w centrum uwagi podczas European Defence Innovation Days 2025 w Krakowie – o Krakowie jako miejscu europejskiej debaty o innowacjach obronnych i roli kompozytów.
- SAFE UE – realna szansa dla branży kompozytów w Polsce – o europejskim impulsie finansowym dla obronności i jego znaczeniu dla branży kompozytów.
- DOT-Chain Defence: jak działa ukraiński „marketplace” zamówień obronnych – o cyfrowych zamówieniach obronnych, łańcuchach dostaw i szansach dla producentów kompozytów.