Recykling łopat turbin wiatrowych przestaje być wyłącznie problemem końca eksploatacji farm – coraz częściej zaczyna się już na etapie projektowania. Pokazują to trzy informacje z ostatnich tygodni: 110-metrowa łopata CRRC z żywicą pozwalającą rozdzielić składniki, holenderski projekt ECOWINd z wymienną końcówką z termoplastu oraz plan zakładu recyklingu firmy Plaswire w porcie Inverness.
Skąd presja na recykling łopat turbin wiatrowych
Według szacunków branżowych przytoczonych przez CRRC do 2030 r. w samych Chinach ma zostać wycofanych ponad 30 000 turbin wiatrowych o łącznej mocy 44,73 GW, co przełoży się na 947 900 t odpadów stałych. W Europie impulsem jest wymiana pierwszych generacji turbin lądowych na nowsze, wydajniejsze maszyny – na to zjawisko zwraca uwagę Andrew Billingsley, prezes Plaswire. Łopaty powstają głównie z kompozytów na osnowie żywic termoutwardzalnych, których nie da się po prostu przetopić, dlatego ich zagospodarowanie wymaga osobnych technologii – albo innego podejścia do konstrukcji, o czym pisaliśmy w tekście o zamykaniu obiegu materiałów w łopatach turbin wiatrowych.
CRRC: łopata 110 m z żywicą do odwracalnego rozdzielenia
Chiński koncern CRRC poinformował 24 września 2026 r., że w zakładzie w Sheyang w prowincji Jiangsu zakończył produkcję własnej, 110-metrowej łopaty zaprojektowanej z myślą o recyklingu. Kluczem jest infuzyjna żywica typu debondable, której wiązania chemiczne można odwracalnie rozerwać, by oddzielić osnowę od włókien wzmacniających. Według producenta odzysk kluczowych surowców przekracza 95%, a odzyskane żywica i włókna mogą wrócić do energetyki wiatrowej, motoryzacji czy budownictwa infrastrukturalnego. CRRC deklaruje, że łopata spełnia wymagania dotyczące wytrzymałości, sztywności i trwałości zmęczeniowej dużych turbin morskich.
To kolejny krok w programie firmy: w marcu 2025 r. CRRC przedstawiło pierwszą w Chinach łopatę TMT82 z recyklingowalnej żywicy termoutwardzalnej, a w kwietniu 2025 r. mobilny system przetwarzania wycofanych łopat, nazywany „inteligentną mobilną fabryką recyklingu”. Projekt opisał 23 października CompositesWorld. Ani komunikat, ani artykuł nie ujawniają jednak chemii żywicy ani rodzaju włókien wzmacniających, co utrudnia porównanie z innymi recyklingowalnymi systemami żywic, takimi jak opisywane niedawno żywice witrymerowe.
ECOWINd: wymienna końcówka zamiast wymiany całej łopaty
Uniwersytet Twente opisał 26 października 2026 r. projekt ECOWINd, w którym uczestniczą także We4Ce Engineering, 2-B Energy Holding i Suzlon. Partnerzy rozwijają modułową łopatę z wymienną końcówką, wykonywaną najlepiej z termoplastu nadającego się do recyklingu. Uszkodzoną lub zużytą końcówkę można wymienić bez wymiany całej łopaty. Drugim elementem jest system sterowania wykorzystujący LiDAR do przewidywania napływającego wiatru – turbina z wyprzedzeniem dostosowuje ustawienie łopat i ogranicza obciążenia mechaniczne. Oba rozwiązania mają trafić do lekkiej konstrukcji morskiej turbiny o mocy 15 MW i większej.
Projekt obejmuje prototypy, badania laboratoryjne i pomiary na istniejącej turbinie 6 MW w Eemshaven. Według wcześniejszych analiz, na które powołuje się uczelnia, koncepcja może zmniejszyć zużycie materiałów turbiny o 20%, a wieży – o 15%. Dr Huseyin Ozdemir z Uniwersytetu Twente bada m.in. wpływ erozji krawędzi natarcia na osiągi łopat. Projekt współfinansuje Unia Europejska z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach programu dla wschodniej Holandii.
Plaswire i port Inverness: infrastruktura do przetwarzania
Północnoirlandzka firma Plaswire z Lurgan podpisała memorandum o porozumieniu z portem Inverness w sprawie budowy pierwszego w Szkocji zaawansowanego zakładu recyklingu łopat turbin wiatrowych i przemysłowych odpadów kompozytowych, podał 26 października CompositesWorld. Lokalizację firma wybierze wspólnie z portem, który w ciągu ostatnich 15 lat obsłużył setki komponentów farm wiatrowych. Plaswire przetwarza łopaty i inne odpady tworzyw w materiał RX Polymer, który według firmy może zastępować drewno, beton i twarde tworzywa w budownictwie, fotowoltaice i energetyce wiatrowej.
W 2024 r. Plaswire otrzymał finansowanie na wczesnym etapie rozwoju z pierwszej rundy programu Supply Chain Accelerator o wartości 50 mln GBP, prowadzonego przez The Crown Estate. Firma ma też memorandum z Aditya Birla Group dotyczące recyklingu kompozytów termoutwardzalnych. Nie ujawniono natomiast mocy przerobowych, wartości inwestycji ani harmonogramu. „Morska energetyka wiatrowa to także ogromna szansa dla północy Szkocji” – ocenia Billingsley.
Trzy strategie obiegu zamkniętego w porównaniu
| Strategia | Przykład | Na czym polega | Etap |
|---|---|---|---|
| Projektowanie pod recykling | CRRC, łopata 110 m | żywica z odwracalnymi wiązaniami, odzysk ponad 95% kluczowych surowców (wg producenta) | łopata wyprodukowana |
| Modułowość i naprawa | ECOWINd | wymienna końcówka z termoplastu, sterowanie z LiDAR ograniczające obciążenia | prototypy i pomiary na turbinie 6 MW |
| Przetwarzanie odpadów | Plaswire, Inverness | przetwarzanie łopat i odpadów kompozytowych w RX Polymer | memorandum, wybór lokalizacji |
Podejścia nie konkurują ze sobą, lecz odpowiadają na różne horyzonty czasowe. Łopaty pracujące dziś na farmach trzeba będzie przetworzyć istniejącymi metodami. Recyklingowalne łopaty, takie jak konstrukcja CRRC, odciążą system dopiero przy wycofywaniu nowych generacji turbin, a modułowość może wydłużyć życie łopat i ograniczyć ilość odpadów jeszcze w trakcie eksploatacji.
Co to oznacza dla branży w Polsce?
- Repowering farm wiatrowych na lądzie. Wymiana starszych turbin w Polsce będzie generować strumień zużytych łopat. Przetwórcy i recyklerzy kompozytów powinni już teraz budować kanały zbytu dla recyklatów – bez odbiorców nawet sprawna technologia nie obroni się ekonomicznie.
- Dostawcy żywic i komponentów. Recyklingowalne systemy żywic trafiają do łopat o długości ponad 100 m. Producenci elementów łopat i dostawcy materiałów powinni przygotować się na pytania inwestorów o odzysk surowców i dane środowiskowe – i sami wymagać od dostawców pełnych danych technicznych.
- Termoplasty i serwis. Wymienne końcówki z termoplastu oznaczają zapotrzebowanie na kompetencje w łączeniu i naprawie takich elementów. To nisza dla firm serwisujących farmy wiatrowe, także morskie na Bałtyku.
- Porty a gospodarka obiegu zamkniętego. Przykład Inverness pokazuje, że port obsługujący logistykę farm wiatrowych może stać się też miejscem przetwarzania wycofanych komponentów.
Najważniejsze informacje w skrócie
- CRRC wyprodukowało 110-metrową łopatę z żywicą umożliwiającą odzysk ponad 95% kluczowych surowców (dane producenta).
- Projekt ECOWINd rozwija łopatę z wymienną końcówką z termoplastu i sterowanie z LiDAR dla turbin morskich 15 MW+.
- Plaswire planuje w porcie Inverness pierwszy w Szkocji zaawansowany zakład recyklingu łopat; skali i harmonogramu nie podano.
- Do 2030 r. w Chinach ma zostać wycofanych ponad 30 000 turbin, co oznacza 947 900 t odpadów (szacunki przytoczone przez CRRC).
Źródła
- CRRC Completes Production of 110-Meter Recyclable Wind Turbine Blade, Achieving Over 95% Recovery of Key Materials — CRRC Corporation (PR Newswire / Kyodo News PR Wire), 2026-09-24
- CRRC Completes Production of 110-Meter Recyclable Wind Turbine Blade — CompositesWorld, 2026-10-23
- Wind turbine blades get a replaceable tip — University of Twente, 2026-10-26
- Plaswire to Build Scotland Facility Dedicated to Wind Blade Recycling — CompositesWorld, 2026-10-26
Artykuł przygotowany przez redakcję Kompozyty.net z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji (AI) na podstawie źródeł wymienionych powyżej. Ilustracja poglądowa została wygenerowana przez AI.