Dobór żywicy to jedna z najczęstszych przyczyn problemów jakościowych w kompozytach. Co istotne, rzadko chodzi o „złą żywicę” – najczęściej problemem jest niedopasowanie żywicy do technologii, warunków pracy lub realnych wymagań elementu. Skutkiem są defekty, przedwczesne awarie i niepotrzebnie wysokie koszty.
Dlaczego dobór żywicy jest tak krytyczny?
Żywica decyduje o:
- przebiegu procesu (lepkość, reologia, pot life),
- jakości laminatu (porowatość, adhezja),
- trwałości w czasie (chemia, temperatura, wilgoć),
- bezpieczeństwie pracy (VOC, BHP),
- możliwości skalowania produkcji.
➡️ Nawet idealne włókno i forma nie uratują źle dobranej żywicy.
Najczęstsze błędy doboru żywicy
❌ 1. Dobór wyłącznie na podstawie ceny
- „Tańsza będzie wystarczająca”
- brak uwzględnienia kosztów braków, poprawek i reklamacji.
➡️ Tania żywica często generuje drogi proces.
❌ 2. Ignorowanie technologii produkcji
- ta sama żywica do laminowania ręcznego i infuzji,
- zbyt wysoka lepkość do RTM,
- niewłaściwa kinetyka do HP-RTM.
➡️ Żywica musi być dobrana do procesu, nie odwrotnie.
❌ 3. Kierowanie się tylko lepkością początkową
- brak analizy reologii w czasie,
- pominięcie wpływu temperatury i ścinania,
- zaskoczenie szybkim żelowaniem.
➡️ Lepkość „na start” to tylko fragment obrazu.
❌ 4. Pomijanie warunków eksploatacji
- brak analizy temperatury pracy,
- ignorowanie chemikaliów i wilgoci,
- nieuwzględnianie UV i starzenia.
➡️ Żywica dobra „na hali” może być zła w eksploatacji.
❌ 5. Brak post-cure mimo wymagań materiału
- niska Tg,
- słaba odporność chemiczna,
- szybkie starzenie.
➡️ Bez post-cure wiele żywic nie osiąga deklarowanych parametrów.
❌ 6. Mieszanie systemów różnych producentów
- żywica od jednego, utwardzacz od drugiego,
- nieprzewidywalna reakcja,
- brak odpowiedzialności producenta.
➡️ To jeden z najbardziej ryzykownych błędów.
❌ 7. Dobór „na oko”, bez testów
- brak prób technologicznych,
- brak walidacji na realnej geometrii,
- brak testów środowiskowych.
➡️ Karta techniczna nie zastąpi próby produkcyjnej.
Typowe skutki złego doboru żywicy
- porowatość i suche miejsca,
- delaminacja,
- niska wytrzymałość,
- niestabilny proces,
- problemy BHP i VOC,
- przedwczesne awarie elementów.
Często objawy pojawiają się po tygodniach lub miesiącach, nie od razu.
Jak prawidłowo dobrać żywicę?
Dobór powinien uwzględniać jednocześnie:
- Technologię produkcji (laminowanie, infuzja, RTM, OOA),
- Geometrię i grubość elementu,
- Czas cyklu i warunki hali,
- Warunki eksploatacji (T, chemia, wilgoć, UV),
- Wymagania jakościowe i normowe,
- Możliwość skalowania produkcji.
➡️ Dobór żywicy to proces inżynierski, nie zakupowy.
Dobra praktyka: mniej parametrów, więcej dopasowania
Najlepsze projekty:
- wybierają żywicę „wystarczająco dobrą”,
- dopasowaną do realnych potrzeb,
- z zapasem na proces, nie na katalog.
Często stabilna, przewidywalna żywica wygrywa z „high-performance”, jeśli proces jest lepiej kontrolowany.
Podsumowanie
Błędy doboru żywicy są jedną z głównych przyczyn problemów w kompozytach.
W praktyce:
- żywica musi pasować do procesu, środowiska i skali,
- parametry katalogowe to dopiero początek,
- testy i walidacja są niezbędne.
➡️ Na www.kompozyty.net w kolejnych artykułach pokażemy praktyczne schematy doboru żywicy do infuzji, RTM i laminowania ręcznego oraz realne przypadki błędnych decyzji materiałowych.
