Ilustracja poglądowa wygenerowana przez AI
Włókno węglowe z recyklingu (rCF) coraz częściej trafia do procesów zarezerwowanych dotąd dla włókna pierwotnego. Instytut Fraunhofer IGCV w Augsburgu testuje przędzę ze 100% rCF opracowaną przez Toyota Industries, a badacze ze szwajcarskiej uczelni FHNW pokazali wspornik do wnętrza samolotu z taśmy rCF w osnowie PEI. Oba projekty odpowiadają na to samo pytanie: jak zamienić odzyskane, nieciągłe włókna w półprodukt, który da się przetwarzać na istniejących liniach.
Jak podał 10 listopada 2026 r. serwis CompositesWorld, Fraunhofer IGCV (Fraunhofer Institute for Casting, Composite and Processing Technology) ocenia przędzę wytwarzaną w całości z włókien węglowych odzyskanych ze zużytych kompozytów CFRP. Producentem jest japońska Toyota Industries, która przeniosła na włókno węglowe swoje wieloletnie doświadczenie w przędzalnictwie bawełny. Odzyskane włókna są porządkowane i łączone w jednorodną przędzę o stałym kierunku włókien.
Według opisu technicznego Toyota Industries w magazynie Compositi przędza z włókna węglowego z odzysku jest nieskręcana, a jej masa liniowa wynosi od 100 do 1600 tex. Możliwa jest też przędza mieszana z włóknami syntetycznymi w dowolnych proporcjach. Producent deklaruje, że materiał można przetwarzać na tych samych urządzeniach co włókno pierwotne: w tkaniu (na krosnach chwytakowych i pneumatycznych), w technologii prepregów, w formowaniu w autoklawie i w prasie, w formowaniu RTM (Resin Transfer Moulding) oraz w pultruzji. Wśród zastosowań rozwojowych firma wymienia ramę nicielnicową do krosien pneumatycznych i śrubę napędową dla jednostek pływających.
Fraunhofer IGCV sprawdza materiał w trzech procesach: prasowaniu na mokro (wet compression moulding), infuzji i technologii prepregowej. CompositesWorld nie podaje jeszcze wyników tych badań. CompositesWorld określa projekt jako pierwszy krok do szerszej europejskiej współpracy w obszarze rCF – instytut zaprasza do kontaktu firmy i ośrodki badawcze zajmujące się włóknem z recyklingu i materiałami cyrkularnymi. Augsburska placówka ma już doświadczenie z rCF: koordynowała projekt CIDER (panel drzwi samochodu z rCF i żywicy Elium), w projekcie ScrapSeRO badała z firmą Broetje-Automation automatyczne układanie włókien (AFP) z rCF, a z włókien z recyklingu opracowała materiał SMV (sheet molding veil) do cienkościennej wewnętrznej powłoki drzwi śmigłowca.
Dane o właściwościach pochodzą od producenta, nie z testów Fraunhofera, i źródła różnią się w szczegółach. CompositesWorld, powołując się na raport Toyota Industries z 2023 r., podaje, że kompozyt z przędzy rCF osiąga ok. 70% wytrzymałości na rozciąganie i ok. 90% modułu sprężystości porównywalnego laminatu z włókna pierwotnego. W tekście technicznym samej Toyota Industries mowa jednak o próbie zginania: ok. 70% wytrzymałości na zginanie i ok. 90% modułu przy zginaniu, przy czym autorzy zaznaczają, że liczba wykonanych prób była niewystarczająca. Wyniki należy więc traktować jako wstępne.
Producent szacuje, że rezygnacja z wysokotemperaturowego etapu wytwarzania włókna pierwotnego (w opisie Toyota Industries – kalcynacji), który odpowiada za większość emisji, ogranicza emisje CO₂ o ok. 80%. Technologia zdobyła w 2023 r. nagrodę JEC Composites Innovation Award w kategorii Circularity & Recycling.
Drugą drogę pokazuje Instytut Inżynierii Polimerów szwajcarskiej uczelni FHNW (University of Applied Sciences and Arts Northwestern Switzerland). Zespół opisał w czasopiśmie Journal of Manufacturing and Materials Processing (publikacja z 5 sierpnia 2026 r.) taśmę z wysoko zorientowanych, nieciągłych włókien rCF w osnowie polieterimidu (PEI). Średnia długość włókien wynosi ok. 50 mm, a ich udział objętościowy 45,1%. Pasma taśmy o szerokości 1 mm układano wzdłuż zaprojektowanych trajektorii włókien w module AFT Build Module, wytwarzając demonstrator – wspornik do wnętrza samolotu nazwany Eco Bracket. Na pracę zwrócił uwagę 4 listopada 2026 r. CompositesWorld w notatce o taśmach rCF dla wnętrz samolotów.
Najważniejsze wyniki badań laminatu (wartości średnie):
W próbie statycznej wspornik z rCF/PEI przeniósł maksymalnie 3517,6 N, wobec 3781 N dla wspornika referencyjnego z PEKK, czyli 93% obciążenia odniesienia. Oba elementy zniszczyły się w rejonie otworów montażowych, co zgadzało się z obliczeniami MES. Analiza cyklu życia (LCA) wykazała ślad węglowy wspornika na poziomie 0,678 kg CO₂-eq, wobec 5,1 kg dla odlewu z aluminium i 20,9 kg dla elementu frezowanego z aluminium – to odpowiednio ok. 86,7% i 96,8% mniej.
Autorzy nie ukrywają ograniczeń. Głównym problemem jest powtarzalność układania i konsolidacji w pobliżu otworów oraz na zakrzywieniach, a model MES oddał sztywność początkową i miejsce zniszczenia, ale nieliniową odpowiedź tylko jakościowo. Zalecają ściślejszą kontrolę procesu, lokalne wzmocnienia przy otworach i optymalizację ścieżek włókien.
Recykling włókna węglowego daje materiał nieciągły, który bez uporządkowania trudno wykorzystać w elementach konstrukcyjnych, gdzie liczy się orientacja włókien. Oba projekty idą w tym samym kierunku: zamieniają rCF w przędzę albo taśmę, czyli w półprodukt znany producentom tkanin, prepregów i laminatów. Różnią się celem – Toyota Industries stawia na zamiennik włókna pierwotnego na istniejących liniach tekstylnych, FHNW na termoplastyczną taśmę do automatycznego układania z udokumentowanym śladem węglowym gotowej części.
Szerzej o ekonomice odzysku materiałów pisaliśmy w tekście „Drugie życie kompozytów – czy recykling naprawdę się opłaca?”, a o alternatywnej drodze – żywicach umożliwiających naprawę i odzysk – w artykule o żywicach witrymerowych.
Artykuł przygotowany przez redakcję Kompozyty.net z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji (AI) na podstawie źródeł wymienionych powyżej. Ilustracja poglądowa została wygenerowana przez AI.
Rozwój technologii wodorowych otwiera nowe możliwości dla producentów materiałów kompozytowych, zaawansowanych konstrukcji i systemów magazynowania…
Brytyjskie konsorcjum wykonało demonstrator łopatki silnika lotniczego z kompozytu SiC/SiC, łącząc infiltrację CVI, cięcie laserowe…
13 naborów dla firm: FEM 15.1 typ B do 19 listopada, Granty na Eurogranty od…
Trelleborg przejmuje Tri-Mack, brytyjski projekt OPTIMA rozwija wysokowydajną produkcję struktur TPC, a konferencja ITHEC 2026…
Dostępność materiału na dziś nie mówi jeszcze, jak firma poradzi sobie z opóźnieniem lub utratą…
Agencja Uzbrojenia odebrała pierwsze partie aramidowych hełmów HBT-02 i kamizelek KKZ-01/K4 z Maskpolu. Kontrakty SAFE…