GOZ

Biokompozyty, LCA i gospodarka obiegu zamkniętego – eksperci PKTK o przyszłości materiałów

Biokompozyty, biomasa grzybowa, materiały z odpadów, ocena cyklu życia i ślad węglowy – to główne tematy webinaru zorganizowanego przez Polski Klaster Technologii Kompozytowych. Pięć eksperckich wystąpień pokazało, że zielona transformacja branży materiałowej nie ogranicza się do zastępowania jednego surowca innym. Wymaga całościowego spojrzenia na projektowanie, produkcję, użytkowanie oraz zagospodarowanie produktu po zakończeniu jego eksploatacji. Nagrania wszystkich prezentacji są już dostępne online.

Od rynku biokompozytów do praktycznych technologii

Webinar „Biokompozyty, LCA i ślad węglowy kompozytów – praktyczne spojrzenie na rynek i technologie” odbył się 7 lipca 2026 roku. Spotkanie połączyło perspektywę rynkową, narzędzia oceny środowiskowej oraz przykłady konkretnych rozwiązań opracowywanych z wykorzystaniem surowców naturalnych i odpadowych.

Wydarzenie pokazało, że rozwój zrównoważonych materiałów powinien odbywać się równolegle na kilku poziomach. Potrzebne są nowe surowce i technologie, ale również wiarygodne dane pozwalające określić ich rzeczywisty wpływ na środowisko. Dopiero połączenie innowacji materiałowych z analizą cyklu życia pozwala uniknąć uproszczeń i ocenić, czy dane rozwiązanie rzeczywiście przynosi korzyści środowiskowe.

Rynek biokompozytów w Polsce i Unii Europejskiej

Webinar otworzył dr hab. inż. Piotr Szatkowski, który przedstawił sytuację oraz kierunki rozwoju rynku biokompozytów w Polsce i Unii Europejskiej. Biokompozyty coraz częściej postrzegane są nie tylko jako ekologiczna alternatywa dla materiałów konwencjonalnych, lecz również jako grupa materiałów o konkretnych właściwościach użytkowych i rosnącym potencjale przemysłowym.

Rozwój rynku napędzają oczekiwania odbiorców, potrzeba ograniczania wykorzystania surowców pierwotnych oraz poszukiwanie materiałów umożliwiających zmniejszenie wpływu produktów na środowisko.

▶ Rynek biokompozytów w Unii Europejskiej i w Polsce – dr hab. inż. Piotr Szatkowski

LCA i ślad węglowy – od deklaracji do danych

Dr inż. Andrzej Czulak omówił narzędzia wykorzystywane do oceny cyklu życia i śladu węglowego kompozytów. LCA pozwala analizować wpływ produktu od pozyskania surowców, poprzez produkcję i użytkowanie, aż po recykling, odzysk lub unieszkodliwienie.

W przypadku kompozytów szczególne znaczenie mają między innymi rodzaj włókien i osnowy, energochłonność procesu, transport, trwałość produktu oraz scenariusz końca życia. Rzetelnie wykonana analiza może wspierać ekoprojektowanie, identyfikację środowiskowych „hotspotów”, porównywanie wariantów technologicznych i przygotowanie danych oczekiwanych przez klientów.

▶ LCA i ślad węglowy kompozytów – narzędzia – dr inż. Andrzej Czulak

Wełna odpadowa jako materiał na panele akustyczne

Mgr inż. Jakub Barwinek zaprezentował koncepcję biodegradowalnych paneli wygłuszających wytwarzanych z wełny odpadowej. Rozwiązanie pokazuje, jak pozostałości przemysłu włókienniczego mogą zostać przekształcone w materiał o konkretnej funkcji użytkowej.

Takie podejście pozwala jednocześnie zagospodarować strumień odpadowy, ograniczyć zużycie surowców pierwotnych i tworzyć produkty wpisujące się w założenia gospodarki o obiegu zamkniętym.

▶ Biodegradowalne panele wygłuszające z wełny odpadowej – mgr inż. Jakub Barwinek

Biomasa grzybowa – materiał na styku wielu dziedzin

Interdyscyplinarne podejście do zastosowań biomasy grzybowej in vitro przedstawił mgr inż. Dominik Muller. Rozwijanie materiałów pochodzenia grzybowego łączy biologię, biotechnologię, inżynierię materiałową, chemię oraz projektowanie produktów.

Kontrolowany wzrost biomasy i możliwość jej łączenia z pozostałościami pochodzenia rolniczego lub przemysłowego otwierają interesujące kierunki rozwoju materiałów biobazowanych. Potencjalne zastosowania obejmują między innymi biokompozyty, opakowania, elementy izolacyjne i produkty o ograniczonym wpływie środowiskowym.

▶ Interdyscyplinarne podejście do zastosowań biomasy grzybowej in vitro – mgr inż. Dominik Muller

Odpady z polistyrenu ponownie w obiegu

Mgr inż. Michał Stawarz omówił możliwości zagospodarowania odpadów poprodukcyjnych z polistyrenu w gospodarce o obiegu zamkniętym. Prezentacja pokazała, że odpowiednio przygotowany odpad może być traktowany jako surowiec do kolejnych procesów, a nie wyłącznie jako problem wymagający unieszkodliwienia.

Warunkiem skutecznego zamykania obiegu jest jednak kontrola jakości materiału, właściwa segregacja oraz opracowanie technologii pozwalającej zachować jego wartość użytkową.

▶ Możliwości zagospodarowania odpadów poprodukcyjnych z PS w GOZ – mgr inż. Michał Stawarz

Zielona transformacja wymaga podejścia systemowego

Wspólnym mianownikiem wszystkich wystąpień było odejście od myślenia o materiale wyłącznie przez pryzmat jego właściwości mechanicznych i ceny. Coraz ważniejsze stają się pochodzenie surowców, efektywność procesu, możliwość wykorzystania odpadów, trwałość produktu oraz jego dalsze zagospodarowanie.

Biokompozyty i materiały odpadowe mogą odegrać ważną rolę w transformacji przemysłu. Ich przewaga powinna być jednak potwierdzana danymi, a nie wyłącznie deklaracją „bio” lub „eko”. Dlatego rozwój nowych technologii powinien być od początku łączony z LCA, analizą śladu węglowego i projektowaniem całego cyklu życia produktu.

Webinar Polskiego Klastra Technologii Kompozytowych pokazał, że w Polsce rozwijane są rozwiązania łączące naukę, przemysł i praktyczne potrzeby gospodarki o obiegu zamkniętym. Udostępnione nagrania mogą być wartościowym źródłem wiedzy zarówno dla przedsiębiorstw, jak i jednostek badawczych poszukujących nowych kierunków rozwoju materiałów.